πατρα - Ζωητάδα Αχαΐας
Φωτογραφία από χρήστη currybet στο Flickr.
Για πολλά χρόνια αργότερα, σπανίως και σήμερα, η Ζωητάδα αποκαλούνταν πατρα Οικογένεια Πράτσικα κόκκινο βουνό, από το πολύ αίμα που χύθηκε σε εκείνη την μάχη. Τον Μάιο του 1821, πριν την έναρξη της επανάστασης, στην Ζωητάδα Πάτρα οχυρώθηκε ο Παναγιώτης Καρατζάς μαζί του ήρθε και ο Ατσιτήρης με 300 Ζακυνθινούς και Κεφαλλονίτες , και τη χρησιμοποίησε ως ορμητήριο του κατά των Τούρκων της Πάτρας. Οι Τούρκοι διέλυσαν το ελληνικό στρατόπεδο και τους καταδίωξαν μέχρι τα ορεινά.
Στο Σαραβάλι οι εκεί Τούρκοι εγκαταλείπουν το κάστρο και Πάτρα οχυρώνονται στην Ζωητάδα, μετά από μικρή μάχη οι Τούρκοι οπισθοχωρούν στο Σιδηρόκαστρο. Η Ζωητάδα είναι οικισμός του χωριού Κρήνη Πατρών κτισμένος στην ομώνυμη πλαγιά, πεδίο μαχών και αρχαιολογικός χώρος. Η Ζωητάδα είναι η πλαγιά του Ομπλού, που οριοθετείται από την Κρήνη μέχρι την μονή Ομπλού και έως την Καλλιθέα.
Ο λαός ξεσηκώνεται και με αρχηγούς τον Ενετό Ιάκωβο Βαρβαρίγο και τον Μιχαήλ Ράλλη καταλαμβάνουν την πόλη και κινούνται προς στο Σαραβάλι. Η έκβαση της μάχης ήταν καταστροφική για τους Έλληνες και παραλίγο να πιαστεί αιχμάλωτος και ο ίδιος ο Σισίνης.
Σύμφωνα με τον Τρικούπη ο Σισίνης δεν Πάτρα πρόλαβε καν να αντισταθή και έφυγε εγκαταλείποντας όλες τις αποσκευές και δύο κανόνια. Το 1822 κατά την αποτυχημένη πολιορκία της Πάτρας στην ευρύτερη περιοχή με βάση τη μονή Ομπλού είχε στρατοπεδεύσει ο Ζαΐμης με τους Καλαβρυτινούς.
Το πρώτο χάνι του δρόμου ήταν στην περιοχή Φασουλέικα της Οβρυάς και Πάτρα το δεύτερο στην Ζωητάδα, το Χάνι του Μέξα, όπως λεγόταν σύμφωνα με το όνομα του ιδιοκτήτη του. Τμήμα του κτηρίου διασώζεται ακόμα και σήμερα, σε κακή κατάσταση, όπως και η βρύση του.
Ο σκοπός της επίθεσης ήταν η σύλληψη της ηγεσίας του 12ου συντάγματος και η επίθεση έγινε ταυτόχρονα σε Κρήνη Πετρωτό και Σαραβάλι. Όπως αναφέρει ο Παλαιών Πατρών Γερμανός Γ΄ στα απομνημονεύματά του, ο Καρατζάς προξενούσε φρίκη με τα κατορθώματα του στους Τούρκους. Στις 9 Σεπτεμβρίου 1821 πάλι στη Ζωητάδα έγινε μικρή μάχη μεταξύ Τούρκων και των Κουμαναίων , Πετιμεζαίων και Σισίνη.
Διηγούνται και περαστικά από τη μάχη των ανταρτών, δείχνοντας και τα σημεία που σκοτώθηκαν κάποιοι από αυτούς. . Ο Σισίνης είχα στρατοπεδεύσει στην περιοχή μετά τη δολοφονία του Καρατζά.
Ενώ στο Σαραβάλι ήταν το γενικό αρχηγείο υπό τον Κολοκοτρώνη. Μια τρίτη μάχη έγινε στη Ζωητάδα πάλι, το 1945 κατά την αποχώρηση του ΕΛΑΣ από την Πάτρα, ανάμεσα σε Άγγλους και Ινδούς, που είχαν έρθει προς ενίσχυση του εθνικού στρατού, και τους αντάρτες του ΕΛΑΣ. Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ μόνο στη Ζωητάδα κατάφεραν να νικήσουν τους Αγγλοϊνδούς έπειτα από φονική μάχη, που διεξήχθη μέσα στον οικισμό όπου είχαν στρατοπεδεύσει. Κάτοικοι της περιοχής, μεγάλης ηλικίας σήμερα, διηγούνται ότι πριν το 1940, και λίγο μετά, οι κάτοικοι της Κρήνης ανέβαιναν στη Ζωητάδα και μάζευαν ξύλα και κούμαρα, που τα πουλούσαν στην Πάτρα.
Οι Έλληνες νομίζοντας ότι έφυγαν οριστικά στήνουν πανηγύρι για να γιορτάσουν την νίκη τους. Οι Τούρκοι όμως επιστρέφουν και επιτίθενται σφάζοντας τους περισσότερους και συλλαμβάνοντας τους αρχηγούς τους Ράλλη και Βαρβαρίγο, τους οποίους κατόπιν σούβλισαν.
Στην περιοχή έχουν βρεθεί τρία αρχαία μυκηναϊκά νεκροταφεία, από τα οποία έχουν ανασκαφεί τα δύο. Το 1908 ο τελευταίος κάτοχος, ο Γεώργιος Μέξας, το πούλησε με όλη την έκταση που του ανήκε στον Θεόδωρο Δρημάλα, από τον οποίο σήμερα ο οικισμός ονομάζεται Δρημαλαίικα και κατοικείται από τους απογόνους του. Στην Ζωητάδα, όπως είδαμε, από την αρχαιότητα μέχρι το 1886 περνούσε ο αμαξητός δρόμος και ήταν στρατηγικό σημείο, για αυτό και έχουν διεξαχθεί πολλές μάχες στην περιοχή. Το 1466 καταφθάνουν στην Τουρκοκρατούμενη Πάτρα ενετικά πλοία με ναύαρχο τον Καστέλο και αποβιβάζουν μικρή στρατιωτική δύναμη στην πόλη.
Στο δρόμο τους συναντούσαν οστά από τους μαχητές που είχαν πεθάνει εκεί. Στα όριά της βρίσκεται και το Σιδηρόκαστρο.
